Nanotechnologia

Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS

Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS działa przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Znajduje się w nim synchrotron SOLARIS – źródło promieniowania elektromagnetycznego o niezwykłych właściwościach, m.in. ekstremalnej intensywności i szerokim zakresie widmowym (od podczerwieni do promieniowania rentgenowskiego).

Synchrotron SOLARIS

Tto pierwsze tego typu urządzenie w Europie Środkowo-Wschodniej i jednocześnie największa infrastruktura badawcza, która powstała w Polsce od wybudowania reaktora Maria w 1974 r. Z uwagi na znakomite parametry krakowskie urządzenie znajduje się również w czołówce urządzeń tego typu na świecie.

Dzięki promieniowaniu synchrotronowemu w Centrum SOLARIS będzie można prowadzić nowatorskie badania w wielu dziedzinach nauki: od biologii, chemii, fizyki, przez inżynierię materiałową i nanotechnologię, aż do medycyny i farmakologii. Badacze uzyskają również w krótszym czasie lepsze wyniki tych pomiarów, które wcześniej realizowali zwykłymi metodami. Badania prowadzone z wykorzystaniem już istniejących synchrotronów przyczyniły się do odkryć nagrodzonych trzema nagrodami Nobla. Dodatkowo pomiary użytkowników komercyjnych pozwoliły na wprowadzenie szeregu innowacji w wielu dziedzinach przemysłu.

Synchrotron SOLARIS rozpoczyna funkcjonowanie z dwoma liniami badawczymi wyposażonymi w trzy stacje pomiarowe. Na budowę dwóch kolejnych linii zabezpieczono środki finansowe i znajdują się one w fazie projektowania. Docelowo w Centrum naukowcy będą mogli korzystać z kilkunastu stacji pomiarowych, a badania będą prowadzone 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu.

Pierwsza istniejąca linia badawcza synchrotronu SOLARIS wyposażona jest w dwie stacje pomiarowe: fotoemisyjny mikroskop elektronowy (PEEM) oraz uniwersalną stację do badania widm absorpcji rentgenowskiej (XAS). Linia PEEM/XAS może być wykorzystywana w takich dziedzinach nauki jak fizykochemia materiałów, nanomagnetyzm, biologia czy geologia. Druga linia umożliwi prowadzenie badań techniką kątowo-rozdzielczej spektroskopii fotoelektronów (ARPES). Technika ta znajduje zastosowanie m.in. w badaniach nowych materiałów elektronicznych, nanostruktur oraz w fizyce nadprzewodników i półprzewodników.

Centrum SOLARIS zlokalizowane jest na terenie Kampusu 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego, w południowej części Krakowa. Sąsiaduje ze specjalną strefą ekonomiczną Krakowskiego Parku Technologicznego. Zostało wybudowane w latach 2010–2015, inwestycję dofinansowała Unia Europejska.

Podobne artykuły

Badacze z Technical University of Denmark stworzyli płótno polimerowe z dodatkiem półprzewodnikowego metalu, które po naniesieniu na nie tuszu powoduje, że prawdopodobnie nigdy nie wyblaknie. Dzięki wykorzystaniu zjawiska absorpcji powstała możliwość na wieczną trwałość wykonanego na niej obrazu. Ta...
Międzynarodowa grupa naukowców z uniwersytetów w Wiedniu, Duisburg-Essen i Tel Aviv’ie skonstruowała nanomechaniczne wskazówki pokazujące nam czas przy pomocy obracania się malutkich, cienkich walców, których ruch jest inicjowany światłem.